به گزارش«سراج24» اندیشکده «شورای روابط خارجی» در مصاحبه «برنارد گرتزمان» با «کارلا آن رابینز»، معاون ارشد این اندیشکده، به بررسی شرایط پیش روی ایران در مذاکرات آتی با قدرتهای جهانی میپردازد: قدرتهای بینالمللی در پایان ماه فوریه با ایران در مورد برنامه مسئلهساز هستهایش جلسه خواهند داشت.
این امر در شرایطی رخ میدهد که رهبر ایران آیتالله خامنهای پیشنهاد مذاکراه دوجانبه آمریکا با ایران را که توسط «جو بایدن» مطرح شده مردود دانسته است. آمریکا و اروپا مدعی هستند که برنامه هسته‌ای ایران به دنبال ساخت سلاح هسته‌ای است.
* آیا میتوان به مذاکرات قزاقستان خوشبین بود؟
سوال: پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان در 26 فوریه در قزاقستان دور دیگری از مذاکره با ایران بر سر برنامه هستهایش برگزار خواهند کرد. موضع آمریکا در این مذاکرات چست؟
این اولین بار نیست که چنین مذاکراتی برگزار میشود. به خاطر داشته باشید که تقریبا همزمان در مونیخ، یکی از مقامات ارشد ایرانی از انجام مذاکرات دوجانبه با آمریکا استقبال کرد اما بعد رهبر ایران آنرا رد کرد. با توجه به این امر، نباید چندان نسبت به مذاکرات ماه فوریه خوشبین بود به ویژه که این مذاکرات اولین دور مذاکرات پس از شش ماه است. امیدی به انجام مصالحه در این دور از مذاکرات نیز وجود ندارد.
* ایهود باراک هم ادبیات تند خود علیه ایران را تلطیف کرده است سوال: در اواخر ماه مارس اوباما به اسراییل خواهد رفت و روشن است که نتانیاهو با اوباما در مورد ایران و برنامه ایران برای تولید بمب هسته‌ای (به گفته نتانیاهو) صحبت خواهد کرد.
در حال حاضر و پس از برگزاری اتخابات در اسراییل که نتانیاهو در آن چندان موفق نبود و رایدهندگان اسراییلی اعلام کردند که دلمشغولی اصلی آنها نه ایران که مشکلات اقتصادی و نابرابری در جامعه اسراییل است، دیگر نتانیاهو موقعیت استوار سابق را ندارد.
درست است که او دوباره اعلام کرده که اولویت اول دولت مسئله ایران است اما نتانیاهو به خوبی میداند که کارهای زیادی باید در داخل اسراییل انجام دهد. موضوع دیگری که به گمان من بسیار عجیب است، «ایهود باراک»، وزیر دفاع اسراییل، است که پیشتر یکی از سرسختترین طرفداران حمله به ایران بود اما اخیرا در مصاحبهای گفته است: «آمریکا دارای یک برنامه اساسی و بنیادین است که میتواند مدتی جلوی ایران را بگیرد. البته اگر به نقطهای برسیم که دیپلماسی و تحریمها جواب ندهد باز هم جای نگرانی نیست و میتوان همچنان با استفاده از روش فعلی به نتیجه رسید.» میتوان دید که ایهود باراک که همواره موضعی یکجانبه و جنگطلبانه نسبت به ایران داشته است حداقل در حال حاضر موضع خود را قدری تلطیف کرده است.
* تحریمها باعث نشده مردم ایران بخواهند از انرژی هسته‌ای دست بکشند
سوال: کمی کمتر از شش ماه دیگر در ایران انتخابات ریاست جمهوری برگزار خواهد شد. البته هنوز معلوم نیست چه کسانی نامزد خواهند شد اما به نظر میرسد که مسئله هسته‌ای یکی از اصلیترین موضوعات مورد بحث خواهد بود.
من گمان نمیکنم روشنفکران ایرانی در مورد حق ایران در داشتن برنامه هسته‌ای با هم اختلاف نظر داشته باشند و فکر هم نمیکنم مردم ایران از دولت بخواهند که برنامه هسته‌ای را کاملا کنار بگذارد. پس اگر آمریکا امیدوار است که تحریمها باعث شود مردم از دولت بخواهند که برنامه هسته‌ای متوقف شود، گمان نمیکنم چنین اتفاقی بیفتد چرا که چندان مخالفتی مردم ایران با برنامه هسته‌ای ندارند.
از سوی دیگر شاهد درگیری میان احمدی نژاد و رییس مجلس علی لاریجانی هستیم (اول همین ماه احمدینژاد خانواده لاریجانی را متهم به فساد کرد) که نه تنها مسئله بسیار جالبی است بلکه نشان میدهد که در فضای سیاسی ایران چطور ممکن است هر اتفاقی بیفتد.
موضوعات مطرح در انتخابات ریاست جمهوری پیشروی ایران احتمالا همان مسائلی است که در انتخابات سال 2009 و پیش از آنکه دولت انتخابات را به سرقت ببرد مطرح شد یعنی مسائلی چون فساد، آزادی و نیاز به اصلاحات بنیادین سیاسی و اقتصادی.
* عفب نشینی غرب در قبال پافشاری ایران بر حق هسته‌ای خود
سوال: بسیاری سیاست آمریکا در قبال ایران را بسیار جنگطلبانه میخوانند و آنرا مورد انتقاد قرار میدهند. آیا شما با این استدلال موافقید؟
در مذاکرات طولانی میان قدرتهای بینالمللی و ایران، اگر ایران به راستی برنامه هستهایش صلح آمیز بود میبایست تا کنون پیشنهادهای آمریکا و متحدانش را میپذیرفت چرا که آنها همه نوع پیشنهادی به ایران کردهاند از جمله حق تولید سوخت هسته‌ای.
مدتها پیش از ایران خواسته شد که سوخت تولید نکند با اینکه از ایرانیها خواسته شد که همه سانتریفوژهای خود را متوقف کنند و برنامه هسته‌ای را معلق، اما در حال حاضر موضع غربیها تبدیل شده است به اینکه ایران میتواند تا میزان مشخصی اورانیوم غنی کند اما باید آنرا برای تولید سوخت به خارج از ایران بفرستد. اما جواب ایران همچنان منفی است.
درخواست دیگری که غرب دارد عبارت است از اینکه ایران باید در مورد جنبههای نظامی برنامه خود شفاف عمل کند و پاسخ پرسشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بدهد. چرا ایران پیشنهادهایی که دریافت کرده را رد میکند؟ برای پاسخ به این سوال باید پرسید ایا ایران به راستی در پی تولید سلاح هسته‌ای است یا نه؟ آمریکا و متحدانش مدتها است که در پی پاسخ این سوال هستند.
* کسی به دولتهایی که بمب هسته‌ای دارند کاری ندارد
سوال: کره شمالی همچنان برنامه هسته‌ای خود را پیش میبرد. آنها تهدید کردهاند که آزمایش هسته‌ای دیگری را انجام خواهند داد و آمریکا نیز کاری نمیتواند بکند مگر اعمال تحریمهای بیشتر. کسی نمیتواند علیه کره شمالی از زور استفاده کند. همین موضوع در مورد پاکستان هم صادق است. تا زمانی که آنها بمب اتم دارند کسی نمیتواند به آنها آسیب بزند. آیا شما فکر میکنید ایرانیها هم دارند به همین نتیجه میرسند؟
کاملا. تفاوت میان ایران و کره شمالی در چیست؟ این سوالی است که همه آنرا مطرح میکنند. اما مسئله اصلی این است که تحریمها از آن رو برای کره شمالی مهم نیست چون آنها به گشنگی دادن به مردم خود عادت دارند. اما بخش اعظم مردم ایران طبقهای متوسط هستد که برای تحت تاثیر قرار دادن آنها نیاز به فشارهای سیاسی متفاوتی است.
